Compost, wormenbak en bokashi

Afval bestaat niet in een tuin.
Organische resten kun je verwerken tot compost, een supermateriaal op de tuin.
Vorig jaar begon ik enthousiast met een grote plastic compostbak.
En ondertussen durf ik de klep niet meer open te doen…
Dus werd het hoog tijd om mezelf verder op te leiden en toch eens een alchemist te worden die afval kan omzetten in zwart goud.

Bokashi


Bokashi was mijn eerste stap om het eens anders aan te pakken.
Al je organische keukenresten, rauw of gekookt maakt niet uit, stop je in een emmer. Daaroverheen strooi je bokashi, gefermenteerde zemelen. Deze werken als een starter om alles waar het overheen is gestrooid ook te fermenteren.
Fermenteren is het omzetten van organische materialen met behulp van bacteriën, gisten en/of schimmels. Bekende producten gemaakt door fermentatie zijn o.a.: wijn, bier, kaas, zuurdesembrood, pickles.
Je kunt dagelijks een emmer vullen met je keukenafval, steeds wat bokashi er over heen strooien tot de emmer vol zit. Dan laat je 2 weken de emmer met rust. In die tijd vindt de meeste fermentatie plaats. Tot slot krijg je iets wat er nog grotendeels uitziet als wat je in de emmer heb gedaan, bijvoorbeeld een bananenschil zit er nog steeds uit als een bananenschil. Alleen is het dan gefermenteerd en daardoor al voorverteert. Je kunt het op de composthoop doen wat daardoor sneller gaat dan normaal of je kunt het ingraven waardoor het in een paar weken tijd volledig afbreekt. Daarmee breng je niet alleen waardevolle voedingsstoffen terug naar de tuin, maar ook een goede kolonie bacteriën die wonderen doen voor je bodem.
Tussendoor kun je al het sap aftappen onderaan je emmer. Dit sap is een soort voedingsdrankje met bacteriën. Verdun het wel goed, zeker 1 op 10, liever 1 op 100 en giet dit uit op de grond bij je planten. Trouwens ook prima te gebruiken voor huiskamerplanten.

Toch was puur het gebruik van Bokashi voor mij nog niet de manier om zwart goud te verkrijgen.
Het uitgooien op de composthoop maakte mijn composthoop-probleem nog niet minder want dan moest nog steeds een goede composthoop worden gemaakt. En ook ingraven was zelden een goede optie omdat ik liever heel het jaar door planten op plekken heb staan, geen leeg stuk grond heb en de bodem ook niet wil verstoren met graafwerk. Dus zocht ik verder.

Wormenbak


De echte alchemisten om alles om te toveren in zwart goud zijn wormen, om specifieker te zijn compostwormen.
Sinds kort heb ik dan ook deze diertjes als huisdier. In een zogenaamde wormenbak doe je organisch afval, zowel je groente en fruitresten maar ook bladeren en karton. Hier voeden de compostwormen zich mee, maken het fijn, en voegen hun poep eraan toe. Zo krijg je na een tijdje prachtig compost, direct te gebruiken op je bodem. En tussendoor zogenaamde wormenthee, want dat klinkt leuker dan wormenplas. Net als bokashi-sap kun je dit verdund gebruiken op de bodem bij je planten.

Bij een wormenbak moet je goed nadenken wat je er precies in doet. Gekookt kan niet, verhouding moet kloppen van soort afval en zo zijn er meer richtlijnen. Sommige dingen waren daardoor wel geschikt voor de bokashibak maar niet voor de wormenbak. En als ik een appelklokhuis over had, tsja, dat kon in beide bakken. Geweldig was het dus nog niet.

Wormen voeden met bokashi

Na even zoeken kwam ik er snel achter dat tegen alle logica in je wormen kunt voeden met bokashi. Onlogisch want bokashi is veel te zuur en zit vol dingen die je normaal niet aan wormen geeft. Maar wat blijkt uit vele ervaringen van anderen: wormen zijn dol op bokashi. Het is even wennen voor ze, maar dan is het perfect.
En daarmee is mijn cirkel rond. Al mijn organisch afval gaat in de bokashi-emmer en na twee weken fermenteren is het geschikt om aan de wormen te geven. Op hun beurt gaan de wormen verder met de verwerking. Op het eind heb ik prachtige zwarte compost vol goede bacteriën en wormenmest. De compost kan ik gebruiken om zaailingpluggen in te maken, of direct op de grond leggen in de tuin.
Nu alleen nog bedenken wat ik met mijn composthoop die er ook nog steeds staat ga doen.